Zelfzorg & ondersteuning

Download de adviezen

Zorg verlenen aan personen die reeds langdurig aan suïcidaliteit lijden kan belastend zijn. Zeker wanneer de suïcidaliteit samengaat met een persoonlijkheidsproblematiek waarbij interpersoonlijke dynamieken het contact kunnen bemoeilijken.

Er is een voortdurende afweging tussen het nemen van veiligheidsmaatregelen en het bevorderen van de autonomie van de persoon. Hierbij dien je in zekere mate de aanwezige suïcidaliteit te kunnen verdragen en extra aandacht te hebben voor je eigen mentale welzijn.

Sta stil bij je eigen emoties, attitudes en competenties

Het contact met de zorgvrager kan veel emoties bij jezelf losmaken zoals angst, frustratie, zorgen, wanhoop, moedeloosheid en twijfels over je eigen competentie.

Ook tegenoverdracht kan optreden. Misschien ga je bijvoorbeeld over je eigen grenzen om de persoon te helpen, zie je op tegen een afspraak, ga je jezelf (mentaal) terugtrekken tijdens de sessies, of ga je ervan uit dat de persoon niet te helpen valt.

Wees alert voor deze emoties en tegenoverdracht bij jezelf als hulpverlener en voor de impact ervan op het contact en de begeleiding. Het is zinvol om stil te staan bij onderstaande vragen.

Vragen voor jezelf

Hoe ga je om met je eigen emoties, met angst voor de dood, met de nood aan controle?
Wat zijn jouw attitudes ten aanzien van suïcide?
Hoe schat je volgende vaardigheden bij jezelf in?
- Compassie: steunend zijn tijdens het gesprek, ook bij moeilijke gespreksonderwerpen zoals suïcide (versus ‘compassion fatigue’);
- Het vermogen om te confronteren;
- Het vermogen om actief te handelen bij dreigende suïcidaliteit;
- Het vermogen om te accepteren dat personen uiteindelijk zelf verantwoordelijk zijn voor hun acties;
- Het vermogen om persoonlijke tegenoverdracht aan te pakken.

Voorzie ondersteuning

Voldoende ondersteuning voor jezelf voorzien is cruciaal. Dit kan deels op niveau van het team, maar aarzel ook zeker niet om persoonlijke professionele hulp in te roepen. Dit kan je helpen om grenzen te stellen, stress te hanteren, of moeilijke gebeurtenissen te verwerken.

Ondersteuning binnen het team

Frequent overleg, intervisie en supervisie binnen het team zijn belangrijk bij het omgaan met complexe casussen. Dit kan je bijvoorbeeld helpen om gevoelens van tegenoverdracht te herkennen en beperken. Geef daarbij zowel jezelf als je team voldoende tijd en ruimte en zie elke casus als een leerproces dat gepaard kan gaan met vallen en opstaan.

Ook multidisciplinair samenwerken met collega’s buiten het team kan helpen om samen na te denken over casussen en een gedeelde verantwoordelijkheid te creëren.

Opvolging van het zorgtraject

Tot slot is het aangewezen om bij elke casus nauwgezet bij te houden hoe de suïcidaliteit evolueerde, welke stappen en beslissingen in de behandeling werden genomen en waarom, en wat de effecten daarvan waren. Dit kan helpen om te leren uit elke casus en laat ook toe om bij een incident (bv. na een poging of suïcide) terug te kijken en een reconstructie en evaluatie mogelijk te maken. Meer over reconstructie en evaluatie lees je hier.

Naar volgende hoofdstuk