pic

Uitgangspunten

Suïcide kan voorkomen worden

Suïcide gebeurt meestal niet impulsief, bijna altijd gaat er een heel proces aan vooraf. Suïcidepreventie kan pas haar volledige potentieel bereiken wanneer men ervan overtuigd is dat dit proces op elk moment omkeerbaar is en een suïcide dus op elk moment nog voorkomen kan worden. Belangrijk hierbij is om zo vroeg mogelijk in het proces in te grijpen. Het detecteren en bespreekbaar maken van suïcidaliteit zijn dus van fundamenteel belang.

Suïcidale personen ervaren een sterke vernauwing in hun denken, vaak in die mate dat ze geen mogelijkheid meer zien om zelf het suïcidale proces te keren. Door de zelfmoordgedachten te bespreken en specifiek aan deze suïcidaliteit te werken, kan een hulpverlener de suïcidale persoon inzicht geven in deze gedachten, alternatieven aanreiken en leren omgaan met deze zelfmoordgedachten.

Dit wil echter niet zeggen dat élke suïcide te voorkomen is en het al dan niet voorkomen van een suïcide is niet uitsluitend de verantwoordelijkheid van hulpverleners. Het suïcidale proces is niet rechtlijnig en aangezien suïcidaliteit door zoveel factoren beïnvloed wordt, is het moeilijk te voorspellen of en wanneer iemand zelfmoord zal plegen. Daarom is het belangrijk om altijd alert te zijn voor signalen van zelfdoding en zelfdodingsgedachten actief te bevragen. Hoe je dat kan doen, leer in je in de e-learningmodule Detectie.

Suïcidaliteit krijgt voorrang

Personen met acute zelfmoordgedachten dienen voorrang te krijgen voor behandeling. Zij zijn immers in levensgevaar. Extra aandacht dient gegeven te worden aan personen die recent een zelfmoordpoging ondernomen hebben, aangezien zij extra kwetsbaar zijn voor herhaald suïcidaal gedrag.

Zodra het bekend is of vermoed wordt dat een hulpvrager aan zelfmoord denkt, dienen deze zelfmoordgedachten prioriteit te krijgen in de behandeling. Pas wanneer het acute suïciderisico onder controle is, kunnen eventuele onderliggende problematieken behandeld worden.

Suïcidaal gedrag is een op zichzelf staande problematiek

Vaak wordt suïcidaliteit gezien als een symptoom of een gevolg van een psychische problematiek, zoals depressie. Maar hoewel bij veel suïcidale personen psychische stoornissen spelen en veel depressieve en bipolaire personen suïcidale gedachten hebben, is suïcidaliteit niet altijd een symptoom of gevolg van die stoornis.

Suïcidaliteit moet gezien worden als een op zichzelf staande problematiek die een specifieke behandeling vraagt. De sterke link tussen psychische stoornissen en suïcidaliteit betekent echter wel dat men bij de behandeling van personen met een psychische stoornis extra alert moet zijn voor signalen van suïcidaliteit en dat er bij suïcidale personen een grondige diagnose dient te gebeuren om de aanwezigheid van mogelijke andere psychische problematieken na te gaan.

Suïcidepreventie is een taak voor elke hulpverlener

Vaak wordt suïcidepreventie gezien als een taak voor specialisten, zoals psychiaters of psychologen. Veel hulpverleners durven geen gesprek over suïcidaliteit aan te gaan en schuiven die taak door naar collega’s. Het is echter belangrijk dat elke hulpverlener alert is voor signalen van suïcidaliteit en hier iets mee doet. Op deze e-learningwebsite zullen we dan ook uitgebreid stilstaan bij het herkennen van waarschuwingssignalen, het aangaan van een gesprek over zelfmoord en het onderzoeken van zelfmoordgedachten. Elke hulpverlener kan en moet hier een rol in opnemen.

Suïcidepreventie speelt zich af op verschillende niveaus

Suïcidepreventie omvat meer dan enkel de behandeling van suïcidale personen. Bij het suïcidepreventiebeleid in Vlaanderen wordt vertrokken van het ‘USI model’ (‘Universal-Selective-Indicated’). Dit model bakent drie preventieniveaus af: universele, selectieve en geïndiceerde preventie. Om een effectief zelfmoordpreventiebeleid uit te werken, moeten acties ondernomen worden op alle drie niveaus.

  • Universele preventie richt zich op de volledige bevolking en omvat onder meer de bevordering van geestelijke gezondheid en het voorkomen van geestelijke gezondheidsproblemen.
  • Selectieve preventie is gericht op doelgroepen die een verhoogd risico hebben om suïcidaal gedrag te ontwikkelen.
  • Strategieën binnen de geïndiceerde preventie richten zich op mensen die reeds suïcidale gedachten hebben of suïcidaal gedrag vertonen.

Hoewel deze richtlijn voornamelijk focust op geïndiceerde preventie, kan binnen een voorziening of praktijk ook werk gemaakt worden van universele en selectieve preventie.

image

Download hier de volledige richtlijn.

Download PDF Bestel boek